Engels
of Engels
Als
vertaalbureau krijgen we bij TechText nogal eens te maken met
het verzoek om een tekst te vertalen voor verschillende 'versies'
Engels. Van oorsprong Amerikaanse bedrijven hebben bijvoorbeeld
Engels als voertaal, of moeten rapporten en Nederlandse persberichten
naar het hoger management in de VS sturen. Een Nederlands bedrijf
wil zich misschien gaan richten op de Engelstalige markt en moet
software, de bijbehorende handleiding en allerlei wervend brochuremateriaal
laten vertalen.
Een
vertaler zal in dit soort gevallen rekening houden met de spellingskwestie
's' of 'z' - een Brit zal eerder 'customise' gebruiken, een Amerikaan
'customize' - en met bijvoorbeeld het geval van de enkele of dubbele
'l' - 'traveller' (Brits) of 'traveler' (Amerikaans). Daarnaast
is de algehele toon van de tekst en het gebruik van bepaalde uitdrukkingen
belangrijk. Zo komt Brits-Engels vaak wat formeler over dan Amerikaans-Engels,
en willen tekstschrijvers is de Verenigde Staten nog wel eens
gebruik maken van een overdaad aan enthousiaste superlatieven.
Maar
zijn deze 'versies' Engels wel zo verschillend?
Het
verschil blijkt in de praktijk minder groot dan vaak wordt gedacht.
Door spellingsvernieuwingen in Engeland raakt het gebruik van
de 'z' in woorden als 'optimization' steeds meer in zwang. Mede
door een medium als Internet en het wereldwijde gebruik van e-mail
worden de verschillen in taalgebruik eigenlijk steeds kleiner
- meer communicatie leidt tot meer invloed op elkaars taalgebruik.
Zowel Amerikanen als Britten gebruiken tegenwoordig uitdrukkingen
en formuleringen die ze tien jaar geleden niet hadden kunnen bedenken.
Taal
is flexibel. Taal verandert en vernieuwt. En taal wordt overal
anders gesproken. Laat twee vertalers uit de Verenigde Staten
dezelfde tekst vertalen, en er komen twee totaal verschillende
versies uit - en de kans is groot dat ze het nooit eens zullen
worden over welke de beste is. En dat is natuurlijk ook alleen
maar logisch, want taalgebruik verschilt per land, provincie,
plaats en persoon. Het is voor Nederlanders soms al moeilijk om
elkaar te verstaan - het taalgebruik van een Amsterdamse koopman
op de Albert Cuyp-markt is niet te vergelijken met dat van iemand
uit Limburg of Zeeland, en zij wonen slechts 2 uur rijden van
elkaar vandaan. Een Texaan moet wel 5.000 kilometer reizen voordat
hij in New York is aangekomen, dus het zou vreemd zijn om te verwachten
dat ze beiden identiek Engels spreken. Neem die Texaan, een New
Yorker, een Nieuw-Zeelander, een Welshman en een Canadees en hoor
en lees hoe elk van hen Engels spreekt en schrijft. Je zult merken
dat er flinke verschillen tussen zitten, en hoewel ze waarschijnlijk
allemaal hun eigen variant beter zullen vinden dan die van de
ander, hoeft dat niet veel te zeggen over de juistheid ervan.
Uiteindelijk is het allemaal dezelfde taal.
